Çocuğumun Oyuncaklarına Karşı Olumsuz Davranışlarda Bulunması Normal Mi?

Bazen aileler çocuklarının oyunlarında negatif bir içerik gördüklerinde ya da oyuncaklarına karşı olumsuz davranışlar gösterdiklerini gözlemlediklerinde bunun normal olup olmadığını düşünebiliyorlar. Ve böyle durumlarda nasıl tepki vermeleri gerektiğini bilemeyebiliyorlar. Örneğin çocuk bebeğine ‘al sana’ diyerek vurabilir ya da seni sevmiyorum diyerek bebeğini atabilir. Oyun oynarken arabaları çarpıştırabilir, birilerini ezip sonra onları ambulansa bindirebilir. Bu tarz davranışlar gerçek hayatta normal karşılanmasa da aslında oyun içinde normaldir. Tabi ki istisnai durumlar olabilir. Örneğin çocuk aşırı yoğun ve sadece bu tarz oyunlar oynuyorsa, bahsettiğim olumsuz davranışlar daha uç boyuttaysa mesela sürekli bebeklerin kollarını bacaklarını kopartıyorsa, gözlerini oyuyorsa yani öfke daha çiğ ve sürekli bir şekilde çıkıyorsa, bu gibi durumlarda çocuğun öfkesi neden bu kadar yoğun diye düşünmek gerekir. Ama bunun dışında başta bahsettiğim boyuttaysa endişeleneceğiniz bir şey yok demektir.

Çünkü oyun çocukların duygularını dışa vurabilmesine ve olumsuz duygularını deşarj edebilmesine olanak sağlıyor. Çocuğun bunu oyun yolu ile yapabilmesi de son derece sağlıklı bir şey. Hatta bizim de oyun terapilerinde amaçladığımız şeylerden bir tanesi çocuğu bu alana geçirmektir. Bir çocuğun olumsuz duygular hissetmesi için illa kötü bir şeyler yaşamasına ya da olumsuz davranışlara şahit olmasına gerek yok. Hepimiz zaman zaman öfkelenebiliyoruz, üzülebiliyoruz ya da korkabiliyoruz. Bu tarz olumsuz olarak adlandırdığımız duygular da hayatın bir parçası. Çocuklar zaten büyüme aşamasında her şey yolunda gitse bile bazen sadece yaş döneminin zorluklarından dolayı bu duyguları hissedebilirler. Ve bunları oyuna dökebilir, bu şekilde deşarj olabilirler. Bunu bir şiddet eğilimi gibi görmemek gerek. Bahsettiğim tarzda oyunları her çocuk zaman zaman oynayabilir.


Verdiğim örnekteki bebek mesela kızdığı herhangi bir şeyi temsil ediyor olabilir. Örneğin çocuk kendini dil gelişimi gereği henüz rahat ifade edemiyor ve buna sinirleniyor olabilir ve bebek oyununda bu öfkesini temsil ediyor olabilir. Oyun içindeki tüm oyuncakların çocuğun o anki iç dünyasına göre sembolik bir anlamı var. Bazen çocuk 3 tane araba ile oynar gibi gözükür ama oyundaki o arabalar aslında o an için anne-baba-çocuk üçlüsünü temsil ediyordur. Bu nedenle çocukların oyunlarında aslında her zaman dışarıdan görünenin çok daha ötesinde anlamlar var. O an dışarıdan görünen şeye müdahale etseniz bile aslında gerçekte iç dünyasında neye müdahale ettiğinizi bilemeyebilirsiniz. Bu yüzden çocukların oyunlarına çok karışmamak, onların istediği ölçüde eşlik etmek daha doğru olacaktır. Burada eğitici ve öğretici tarzdaki oyunlardan bahsetmiyorum. Daha çok hayal gücüne dayalı oyunlardan bahsediyorum.


Oyun aynı zamanda dış dünyaya adaptasyonu da sağlar. Mesela ambulansın ne olduğunu öğrenen ve bunu içselleştirmeye çalışan bir çocuk oyunda ambulansı kullanması için önce birilerinin ezilmesi normal. Çocuk itfaiyecilik oynuyorsa önce bir yerde yangın çıkması lazım oyunda. Doktorculuk oynuyorsa da bir hastalık teması olması gerekir. Mesela bir çocuk doktordan korkuyorsa, bu korkusunu yenmek için ya da doktoru normalleştirmek için böyle bir oyun da oynayabilir.



Sizin vermeniz gereken tepkilere gelecek olursak, çocukların duygularını rahatça deşarj edebilmesi için ya da bazen de oyunla dış dünyaya adapte olmaya çalıştıkları için çocukların oyunlarına mümkün olduğunca müdahale etmemek gerekiyor. Ancak çocuk oyun içinde çok sertleşiyorsa, oyuncaklara ya da kendine zarar gelecek boyuta geliyorsa o zaman tabi ki uyarılmalı. Çünkü özellikle küçük yaşlarda çocuk örneğin oyuncağını attığında kırılıp bir daha eskisi gibi olamayacağını düşünemeyebilir. Sonradan da üzülebilir, kendini suçlu hissedebilir. Buna engel olmak için, kendisini ve oyuncaklarını korumayı öğrenmesi için böyle durumlarda çocuğu uyarmak ve gerekiyorsa sınır koymak gerekir. Ama bu tarz durumlar dışında çocuk mümkün olduğunca oyunlarında özgür olmalıdır. 

Uzm. Psk. Melis Özmen

Paylaşmak ister misin?