Anne Baba Olarak Stiliniz Nedir? - 2. Bölüm
Bir önceki yazımda size anne-baba olarak 4 ana model olduğundan bahsetmiş ve Otoriter ile Müsamahakar ebeveynlik stillerinin aile ve çocuk açısından nasıl yankı bulduğunu anlatmıştım. Bu hafta ise İhmalkar ve Dengeli ebeveynlik stillerinden ve önerilerimden bahsedeceğim.

İhmalkar ebeveynlik stili
Anne baba portresi: Dört ebeveynlik stili içinde en olumsuzudur. Çocuğa en zarar veren stildir. Anne baba, çocuğa ve ihtiyaçlarına karşı ilgisizdir. Kendi sorunlarına gömülmüştür. Çocuğa ilgi gösterecek halde veya kapasitede değildir. Çocuğun sadece fiziksel ihtiyaçlarını karşılar, diğer ihtiyaçlarını görmezden gelir. Çocuğa uzaktır. Tutarsızdır, sınır koymaz, kayıtsızdır. Çocukla iletişimi neredeyse sıfırdır. Sevgi ya da sıcaklık göstermez. Okul toplantılarına rağbet etmez. Genellikle kendisi de benzer bir stilde yetiştirilmiştir.

Çocuk portresi: Bu çocuklar genelde kendi başının çaresine bakmayı çocukken öğrenmek zorunda kalır. Kimin anne, kimin çocuk olduğu belli değildir. İnsanlara karşı güvensizdir. Duygusal olarak yalnız ve diğer çocuklardan uzaktır. Ailesinden destek almadığından korku, endişe, stres içindedir. Sosyal ve duygusal becerileri zayıftır, genelde okulda başarısız öğrencilerdir. Kural bilmediğinden okula adapte olması zordur. Sorunlu davranışlar sergiler. Uyuşturucu ve madde bağımlılığı, depresyon gibi sorunlar bu çocuklarda daha yaygın görülebilir. Yetişkinlikte karşı cinse bağlanmada büyük güçlük çeker.
İhmalkar ebeveynseniz
Çocuğunuzu elinizde olmadan ihmal ediyorsanız ve bunun farkındaysanız, mutlaka psikolojik yardım almanız gerekir. Çocuğun sevgi, ilgi ve güven ihtiyacını karşılayacak yetişkinlere emanet edilmesi daha mantıklıdır. İhmalkar ebeveyn, çocukta uzun vadede telafisi çok zor yaralar açar.

Dengeli ebeveyn: Otoriteyle özgürlüğü dengeleyen aileler
Anne baba portresi: Dengeli aileler, çocuk üzerinde mutlak otorite kurmayan ama belli sınırlar getiren ailelerdir. Koydukları kuralları uygularlar. Kurallara uymamanın sonuçları vardır, çocuk da bunu bilir. Aile bunu sevgisizlik olarak nitelendirmez. Sınır koymanın sevgi ve güven ilişkisindeki önemini kavramıştır. Aynı zamanda çocuklarına yüksek standartlar belirler, bu standartlara ulaşması için çocuğu desteklerler. Sıcak, sevgi dolu ve ilgililerdir. Çocuklarıyla iletişim halindedirler. Onları dinler ve saygı gösterirler. Saygı beklentisi tek yönlü değildir.

Çocuk portresi: Bu ailelerin çocukları, diğer akranlarına göre okulda ve hayatta daha başarılı ve mutludur. Özsaygı ve özgüvenleri yüksektir. Esnektirler, kolay yıkılmazlar. Çevresi tarafından sevilen, sayılan, meraklı bireylerdir. Yetişkinlikte karşı cinsle olumlu ilişkiler kurarlar.
Sıcak, sınır koyan, saygılı anne baba olmak... İşte bütün mesele bu.
Ebeveynlik stili konusunda yapılan araştırmalar, cinsiyet, sosyal sınıf, etnik köken ve anne babanın birlikteliğinden bağımsız olarak şunu gösteriyor: Sıcak, saygılı ve sınır koyan dengeli anne babaların çocukları okulda daha yüksek not alıyor. Daha özgüvenliler. Anksiyete ve depresyon oranları daha düşük. Araştırma yapılan her ülkede ve çocukluğun her aşamasında aynı sonuç çıkmış.

Yazar David Brooks’un Sosyal Hayvan kitabında tarif ettiği aile modeli, bence dengeli ebeveynliği anlatıyor:

“Gelişim psikologlarının yıllar içinde öğrendiği bir şey varsa, o da şu: Ailelerin uzman psikolog olmasına gerek yok. Üstün yetenekli öğretmenler olmalarına da… Aileler sadece iyi aile olsun, yeter. Çocuklarına istikrarlı ve öngörülebilir bir ortam sağlasınlar. Çocukların ihtiyaçlarına ayak uydursunlar. Sevgi ve disiplini birleştirsinler. Çocukların stres içindeyken yaslanabileceği güvenli duygusal bağları kurabilsinler. Dünyanın sorunlarıyla nasıl baş edileceği konusunda çocuklarına canlı örnekler olsunlar. Böylece çocuklar bu modelleri bilinçaltına yerleştirebilir.”

Ne düşünüyorsunuz? Sizin çocuğunuzun bilinçaltına hangi model yerleşiyor?

Tamamen bir kategoriye uymasanız da, sizce hangisine daha yakınsınız?

Anne baba olarak stiliniz bunlardan hangisi?

Dr. Bahar Eriş
"Her Çocuk Üstün Yeteneklidir" ve "Anne Beynim Aç" kitaplarının yazarı
Paylaşmak ister misin?